‘Sneller signaleren en sneller handelen door meer samen te werken’

21 januari 2019 - Algemeen

Jan ten Klooster, maatschappelijk werker Stichting Welzijnswerk Hoogeveen

Twee maanden de huur niet betaald? Dan volgt een huisbezoek van Jan ten Klooster, maatschappelijk werker bij Stichting Welzijnswerk Hoogeveen die samen met woningcorporatie Domesta sterk inzet op vroegsignalering. Hiermee hoopt hij te voorkomen dat er een deurwaarder nodig is waardoor niet alleen de kosten oplopen, maar ook de problemen waardoor de schuld is ontstaan onopgelost blijven. De aanpak werkt en zou nog beter kunnen wanneer andere partijen als zorgverzekeraars en energieleveranciers aan tafel zouden schuiven.

,,Helaas is de schuldenmarkt zo georganiseerd dat wanneer je een schuld hebt, een deurwaarder volgt die extra kosten met zich meebrengt”, betreurt Ten Klooster de realiteit. ,,Dat is het begin van het einde. Dan wordt het ene gat met het andere gat gevuld.” Om het anders te doen bezoekt hij eens in de maand samen met een incassomedewerker van Domesta bewoners met een huurachterstand. Op het huisbezoek wordt wisselend gereageerd. Mensen die niet thuis zijn of niet op zijn bezoek zitten te wachten, probeert hij alsnog actief per mail of app te bereiken. ,,Ik doe daar erg mijn best voor, maar lukt dat niet dan gaat de normale procedure lopen via een deurwaarder en kan een ontruiming volgen.”

Jan ten Klooster

Op een dag zoals die voorafgaand aan het congres trof hij drie van de zes mensen thuis aan die hem binnen lieten en hun verhaal deden. Een verhaal dat elke keer weer anders is. ,,Door omstandigheden als ziekte, verlies van werk, vertrek of overlijden van partner komen mensen in de schulden. Het beeld bestaat vaak dat deze mensen allemaal domme dingen hebben gedaan. Onterecht. Vaak is er geen buffertje en als het dan allemaal tegenzit, zit je zo in de schulden. Veel mensen betalen niet omdat ze niet willen, maar omdat ze niet kunnen.”

Impulsieve betalingsvoorstellen

Aan Ten Klooster de taak om in kaart te brengen waardoor de schulden zijn gekomen en inzicht te krijgen in de inkomsten en uitgaven. Op basis daarvan maakt hij een inschatting wat passend is

Zijn de schulden niet al te groot, dan belt hij samen met de mensen de schuldeisers en maakt een overzicht van wat ze dan moeten doen. De praktijk leert hem dat schulden voor enorme stress zorgt. ,,Hierdoor zijn mensen niet meer in staat om te plannen, voor de lange termijn te denken en doen ze impulsieve betalingsvoorstellen die niet haalbaar blijken. ,,Mensen willen namelijk zo snel mogelijk van de deurwaarder af en roepen dan iets wat veel gevolgen heeft voor andere dingen.”

Sneller signaleren en handelen

De vroegsignalering zou volgens hem nog veel beter kunnen wanneer ook andere partijen zoals werkgevers, zorgverzekeraars en energieleveranciers de eerste signalen zouden delen met maatschappelijk werk. ,,En dan is het zaak om zo snel mogelijk aan de slag te gaan”, adviseert Ten Klooster. ,,Nu moet iemand een tijd wachten door bijvoorbeeld een lange intakeprocedure waardoor de schulden alleen maar oplopen. Stel dat iemand met een modaal inkomen een schuld heeft van drieduizend euro, dan is dat nog te doen. Laat je dat een halfjaar liggen, dan is die schuld verdubbeld en wordt het een heel ander verhaal. Ik zou willen dat we sneller signaleren en sneller handelen.”

Minder ingewikkeld toeslagensysteem

Iets wat volgens hem niet werkt is de verantwoordelijkheid volledig bij de klant leggen. ,,Natuurlijk is iemand zelf verantwoordelijk voor zijn schulden, maar diegene moet weer leren om zelfredzaam worden. Vaak leggen we teveel terug bij de klant. En als de klant vervolgens niet doet wat er afgesproken is, zeggen we dat hij niet gemotiveerd is. Zonde. Kijk je naar mensen aan de onderkant van de samenleving die bijvoorbeeld een uitkering hebben en ongeveer vijf toeslagen krijgen. Zij moeten – gek genoeg – de meeste competenties hebben om hun financiën te managen.” De maatschappelijk werker zou graag zien dat het toeslagensysteem anders en minder ingewikkeld georganiseerd wordt. ,,Mensen gebruiken de toeslagen voor andere dingen. Het zou net als vroeger moeten: de huurtoeslag gaat rechtstreeks naar de woningbouw en de zorgtoeslag direct naar de zorgverzekeraar. Dat zou veel rust geven.” De waarde van het congres zit voor Ten Klooster in het nog meer verbinding zoeken met andere partijen. ,,In Hoogeveen zijn er al veel organisaties die bezig zijn met armoede en schulden, maar ik zou willen dat we van elkaar nog beter weten waar we mee bezig zijn en hoe we  dat doen.”